20 điều được làm, không được làm và không nên làm trên máy bay

Trên máy bay, hành khách có thể sử dụng điện thoại, thiết bị điện tử, ăn uống, đi vệ sinh hay điều chỉnh ghế theo quy định. Tuy nhiên, hút thuốc, tự ý mở cửa thoát hiểm, nghịch thiết bị an toàn hoặc phớt lờ hướng dẫn của tổ bay là những hành vi không được phép, có thể ảnh hưởng đến an toàn của chuyến bay.

1. Những việc bạn có thể làm trên máy bay

Trong điều kiện bình thường, hành khách có thể sử dụng điện thoại và thiết bị điện tử theo chính sách của hãng, ăn uống theo dịch vụ trên chuyến bay, đi lại khi đèn dây an toàn đã tắt và sử dụng nhà vệ sinh khi được phép. Ghế cũng có thể điều chỉnh độ ngả, nhưng cần đưa về vị trí thẳng trong các giai đoạn mà tổ bay yêu cầu.

1.1. Dùng điện thoại, tai nghe và laptop đúng quy định

Điện thoại, máy tính bảng, laptop và các thiết bị điện tử cá nhân không mặc nhiên bị cấm trên máy bay. Việc sử dụng phụ thuộc vào chính sách của hãng hàng không, loại thiết bị và hướng dẫn của tổ bay. ICAO cũng có hướng dẫn về việc mở rộng sử dụng thiết bị điện tử cá nhân trong các giai đoạn quan trọng của chuyến bay.

Vì vậy, khi lên máy bay bạn hãy:

• Chuyển điện thoại sang chế độ máy bay hoặc thực hiện theo hướng dẫn của hãng.

• Chỉ bật kết nối không dây khi hãng cho phép.

• Tạm dừng sử dụng thiết bị khi tổ bay yêu cầu.

• Trong lúc lên máy bay, lăn bánh, cất cánh và hạ cánh, nên tháo tai nghe nếu việc đeo tai nghe khiến bạn khó nghe hướng dẫn từ tổ bay hoặc nhân viên mặt đất. Cục Hàng không Việt Nam đặc biệt lưu ý vấn đề này.

Lưu ý: Không nên mặc định rằng mọi chuyến bay đều áp dụng cùng một quy định đối với thiết bị điện tử. Hướng dẫn của hãng và tổ bay trên chuyến bay cụ thể là căn cứ cần ưu tiên.

Hành khách có thể sử dụng điện thoại trên máy bay nhưng cần tuân thủ theo hướng dẫn của hãng

1.2. Ăn uống theo quy định của chuyến bay

Hành khách có thể ăn và uống các món được phục vụ trên chuyến bay theo dịch vụ của hãng.

Nếu muốn mang thực phẩm hoặc đồ uống riêng lên máy bay, cần kiểm tra trước quy định của hãng và quy định về loại vật phẩm được phép vận chuyển. Không phải thực phẩm nào cũng có thể mang lên khoang hoặc sử dụng tùy ý trên chuyến bay.

Ngoài ra, nên giữ bàn ăn và khu vực ghế ngồi gọn gàng, đặc biệt khi tổ bay bắt đầu thu khay hoặc chuẩn bị cho các giai đoạn cất cánh, hạ cánh.

Hành khách có thể ăn và uống các món được phục vụ trên chuyến bay

1.3. Đi lại và sử dụng nhà vệ sinh khi được phép

Bạn có thể đứng dậy, đi lại trong khoang hoặc sử dụng nhà vệ sinh khi điều kiện an toàn cho phép.

Tuy nhiên, khi đèn thắt dây an toàn bật sáng, hành khách cần trở về ghế và thắt dây theo hướng dẫn. Cục Hàng không Việt Nam khuyến cáo hành khách thắt dây an toàn trong thời gian lăn bánh, cất cánh, hạ cánh và khi đèn tín hiệu yêu cầu thắt dây sáng.

Nếu đang đứng trong lối đi mà đèn dây an toàn bật sáng, hãy trở về chỗ ngồi thay vì tiếp tục di chuyển.

1.4. Điều chỉnh độ ngả của ghế đúng thời điểm

Bạn có thể điều chỉnh ghế nếu ghế trên chuyến bay có chức năng ngả. Tuy nhiên, không nên ngả ghế trong những thời điểm tổ bay yêu cầu ghế trở về vị trí thẳng, đặc biệt trong quá trình cất cánh và hạ cánh.

Khi ngả ghế trong hành trình, nên kiểm tra phía sau trước khi thực hiện. Nếu người phía sau đang ăn, sử dụng laptop hoặc cần không gian làm việc, việc ngả ghế đột ngột có thể gây bất tiện.

Hành khách có thể điều chỉnh ghế ngồi máy bay

2. Những hành vi không được phép trên máy bay

Một số hành vi liên quan trực tiếp đến an toàn hàng không hoặc trật tự trên tàu bay không được phép. Cục Hàng không Việt Nam nêu rõ hành khách phải tuân thủ hướng dẫn của người chỉ huy tàu bay và tổ bay về an toàn, đồng thời có thể áp dụng biện pháp ngăn chặn đối với các hành vi đe dọa an toàn, hành hung hoặc không chấp hành hướng dẫn của tổ bay.

2.1. Hút thuốc hoặc sử dụng thiết bị hút thuốc trên khoang

Hút thuốc trên tàu bay là hành vi bị cấm. Cục Hàng không Việt Nam cũng xác định tàu bay là phương tiện giao thông công cộng thuộc nhóm cấm hút thuốc hoàn toàn.

Quy định này không nên được hiểu là chỉ cấm hút thuốc lá truyền thống. IATA khuyến cáo hành khách không hút hoặc vape trên bất kỳ khu vực nào của máy bay.

Không được vào nhà vệ sinh để hút thuốc hoặc can thiệp vào thiết bị phát hiện khói. Việc cố tình vô hiệu hóa hoặc can thiệp thiết bị an toàn có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng hơn hành vi hút thuốc thông thường.

Hành khách không được hút thuốc trên máy bay

2.2. Tự ý mở cửa, can thiệp vào cửa thoát hiểm và thiết bị an toàn

Cửa máy bay, cửa thoát hiểm, mặt nạ dưỡng khí, áo phao, thiết bị chữa cháy và các thiết bị khẩn cấp không phải vật dụng để thử nghiệm hoặc nghịch chơi.

Hành khách không được tự ý:

• Mở hoặc cố gắng mở cửa máy bay.

• Thao tác cửa thoát hiểm khi chưa có hướng dẫn.

• Tháo, di chuyển hoặc sử dụng thiết bị an toàn không đúng mục đích.

• Can thiệp vào thiết bị, bảng chỉ dẫn hoặc hệ thống cảnh báo trên máy bay.

Trong trường hợp khẩn cấp, hãy làm theo hướng dẫn của tổ bay. ICAO nhấn mạnh rằng việc hành khách hiểu đúng thông tin an toàn và cách sử dụng thiết bị có ý nghĩa quan trọng đối với khả năng xử lý tình huống khẩn cấp.

Không mở cửa thoát hiểm khi chưa có sự hướng dẫn của tổ bay

3. Những việc nên tránh để chuyến bay thuận tiện hơn

Không phải mọi hành vi dưới đây đều là hành vi bị pháp luật cấm. Một số liên quan đến phép lịch sự, vệ sinh hoặc cách sử dụng không gian chung. Tuy nhiên, tránh những hành vi này sẽ giúp giảm bất tiện cho chính bạn, hành khách xung quanh và tổ bay.

3.1. Làm phiền hoặc gây ảnh hưởng đến hành khách xung quanh

Khoang máy bay là không gian dùng chung trong thời gian dài. Vì vậy, bạn nên hạn chế:

• Nói chuyện quá lớn.

• Mở âm thanh từ điện thoại hoặc laptop mà không dùng tai nghe.

• Chiếm quá nhiều không gian chung.

• Đứng chắn lối đi khi không cần thiết.

• Tự ý đổi chỗ hoặc làm phiền người khác liên tục.

Những hành vi gây rối, đe dọa hoặc ảnh hưởng đến hoạt động của tổ bay có thể chuyển từ vấn đề ứng xử sang vấn đề an toàn hàng không.

3.2. Bỏ qua hướng dẫn an toàn trước chuyến bay

Ngay cả khi đã đi máy bay nhiều lần, bạn vẫn nên chú ý đến phần hướng dẫn an toàn.

Mỗi loại tàu bay có thể có vị trí cửa thoát hiểm, thiết bị và bố trí khoang khác nhau. Cục Hàng không Việt Nam khuyến cáo hành khách đọc bảng hướng dẫn an toàn và theo dõi phần hướng dẫn của tổ bay trước mỗi chuyến bay.

Ít nhất, hãy xác định:

• Cửa thoát hiểm gần nhất.

• Cách thắt và mở dây an toàn.

• Vị trí bảng hướng dẫn an toàn.

• Vị trí và cách sử dụng các thiết bị khẩn cấp liên quan đến chuyến bay.

3.3. Ngồi sai số ghế

Sau khi lên máy bay, hãy kiểm tra số ghế trên thẻ lên máy bay trước khi ngồi.

Nếu muốn đổi chỗ, nên hỏi tổ bay thay vì tự ý chuyển sang ghế khác. Điều này đặc biệt cần lưu ý với ghế có điều kiện riêng như hàng ghế thoát hiểm hoặc ghế được phân bổ cho hành khách khác.

Ngồi đúng ghế cũng giúp quá trình ổn định hành khách trước khi cất cánh diễn ra nhanh hơn.

Hành khách cần ngồi đúng số ghế ghi trên boarding pass

3.4. Đùa cợt về bom, vũ khí hoặc an ninh hàng không

Không nên nói đùa về bom, chất nổ, vũ khí hoặc các mối đe dọa an ninh tại sân bay và trên máy bay.

Những câu nói tưởng như vô hại có thể khiến nhân viên hàng không phải xử lý như một vấn đề an ninh thực tế. Cục Hàng không Việt Nam từng áp dụng biện pháp xử lý đối với hành khách tung tin có lựu đạn trong hành lý xách tay.

3.5. Tự ý chạm vào tiếp viên hàng không

Không nên kéo tay, chạm vào người hoặc cố gây chú ý bằng cách chạm vào tiếp viên.

Nếu cần hỗ trợ, hãy sử dụng nút gọi tiếp viên hoặc chờ khi tiếp viên đi qua. Những hành vi quấy rối, đe dọa hoặc can thiệp vào việc thực hiện nhiệm vụ của thành viên tổ bay có thể trở thành vấn đề an ninh, an toàn.

Không tự ý chạm vào tiếp viên hàng không, khi cần hỗ trợ hãy bấm nút gọi

3.6. Yêu cầu phục vụ khi tổ bay đang chuẩn bị cất cánh

Khi vừa lên máy bay, tổ bay thường còn phải hoàn tất nhiều công việc trước khi đóng cửa và cất cánh.

Nếu yêu cầu của bạn không khẩn cấp, hãy chờ đến khi quá trình chuẩn bị hoàn tất. Trường hợp cần hỗ trợ vì lý do sức khỏe, trẻ nhỏ hoặc tình huống đặc biệt, hãy chủ động thông báo với tổ bay.

Cách này vừa giúp bạn được hỗ trợ đúng lúc, vừa tránh làm gián đoạn công việc an toàn của tiếp viên.

3.7. Phàn nàn về suất ăn theo cách gây ảnh hưởng đến người khác

Bạn hoàn toàn có thể phản hồi nếu suất ăn hoặc dịch vụ không đáp ứng kỳ vọng. Tuy nhiên, nên trao đổi trực tiếp và lịch sự với tiếp viên thay vì phàn nàn lớn tiếng trong khoang.

Nếu không thích món ăn, có thể hỏi xem chuyến bay còn lựa chọn khác hay không. Không nên biến một vấn đề về dịch vụ thành tranh cãi với tổ bay hoặc hành khách xung quanh.

3.8. Bỏ qua đèn tín hiệu trên khoang

Khi đèn thắt dây an toàn sáng, hãy trở về ghế và thắt dây an toàn theo hướng dẫn. Ngay cả khi đèn đã tắt, IATA và FAA đều khuyến nghị hành khách tiếp tục thắt dây khi đang ngồi vì nhiễu động có thể xảy ra bất ngờ.

Không nên đứng lên chỉ vì chuyến bay vừa ổn định nếu tổ bay vẫn yêu cầu hành khách ngồi tại chỗ.

Nên thắt dây an toàn trong suốt chuyến bay

3.9. Chọn trang phục gây bất tiện cho bản thân và người xung quanh

Không có một tiêu chuẩn trang phục duy nhất áp dụng cho mọi hành khách trên mọi chuyến bay. Tuy nhiên, trang phục gọn gàng, sạch sẽ và phù hợp với thời gian di chuyển thường thuận tiện hơn.

Đặc biệt với chuyến bay dài, bạn nên cân nhắc:

• Quần áo thoải mái.

• Giày dễ tháo và đi lại.

• Trang phục không gây vướng khi sử dụng dây an toàn.

• Một lớp áo khoác mỏng nếu nhiệt độ trong khoang thấp.

3.10. Đi chân trần trong khoang

Không nên đi chân trần trong khoang, đặc biệt khi phải di chuyển đến nhà vệ sinh hoặc đi qua khu vực đông người.

Mang giày hoặc dép giúp bảo vệ bàn chân và thuận tiện hơn khi cần di chuyển nhanh theo hướng dẫn của tổ bay.

3.11. Ăn quá nhiều thực phẩm dễ gây đầy hơi, khó chịu

Một số hành khách có thể cảm thấy khó chịu khi ăn quá nhiều hoặc dùng thực phẩm dễ gây đầy hơi trước và trong chuyến bay.

Nếu cơ thể nhạy cảm, bạn nên lựa chọn khẩu phần vừa phải, uống đủ nước và hạn chế những món khiến bản thân dễ đầy bụng.

3.12. Đặt chân lên ghế hoặc tay vịn của người khác

Tay vịn và ghế là không gian sử dụng chung của hành khách. Đặt chân lên ghế, tay vịn hoặc phần ghế của người khác vừa thiếu vệ sinh vừa dễ gây khó chịu.

Hãy giữ chân trong phạm vi chỗ ngồi của mình và sử dụng chỗ để chân đúng mục đích.

Cục Hàng không Việt Nam cũng khuyến cáo hành khách không để đầu gối, bàn chân hoặc hành lý xách tay tại lối đi vì có thể gây va chạm với xe phục vụ và làm tăng nguy cơ tổ bay bị vấp ngã.

3.13. Bấm nút gọi tiếp viên khi chưa thực sự cần

Nút gọi tiếp viên nên được sử dụng khi bạn thực sự cần hỗ trợ.

Bạn có thể bấm nút khi:

• Cần hỗ trợ y tế hoặc gặp vấn đề sức khỏe.

• Cần hỗ trợ trong tình huống bất thường.

• Có vấn đề liên quan đến chỗ ngồi hoặc an toàn.

• Cần hỗ trợ với trẻ nhỏ hoặc hành khách cần trợ giúp đặc biệt.

Nếu chỉ muốn hỏi một vấn đề không khẩn cấp, có thể chờ đến khi tiếp viên đi qua để trao đổi.

Chỉ bấm nút gọi tiếp viên khi cần thiết

3.14. Để hành lý ở vị trí không đúng quy định

Hành lý xách tay cần được đặt đúng vị trí theo hướng dẫn của tổ bay, thường là ngăn chứa phía trên hoặc khu vực dưới ghế phía trước nếu phù hợp.

Không nên:

• Đặt vali ở lối đi.

• Để túi chắn cửa thoát hiểm.

• Để đồ vật có nguy cơ rơi từ ngăn hành lý.

• Cố nhồi thêm hành lý vào ngăn đã đầy.

• Giữ hành lý bên mình trong trường hợp tổ bay yêu cầu cất đi.

Trong trường hợp sơ tán, hành khách không được dừng lại lấy hành lý. FAA nhấn mạnh rằng mang theo hành lý khi thoát hiểm có thể làm chậm dòng người và gây cản trở lối đi hoặc cầu trượt thoát hiểm.

Để hành lý đúng nơi quy định và sự hướng dẫn của tiếp viên

4. Những câu hỏi thường gặp

4.1. Có được sử dụng điện thoại trên máy bay không?

Có, nhưng phải tuân thủ chính sách của hãng và hướng dẫn của tổ bay. Điện thoại thường được sử dụng ở chế độ máy bay hoặc theo chế độ kết nối được hãng cho phép.

4.2. Có được đi vệ sinh khi máy bay đang bay không?

Có, khi điều kiện an toàn cho phép và đèn dây an toàn đã tắt. Khi tổ bay yêu cầu hành khách ngồi tại chỗ, bạn cần quay về ghế và thắt dây an toàn.

4.3. Có được ngả ghế trên máy bay không?

Có, nếu ghế có chức năng ngả và tổ bay không yêu cầu giữ ghế thẳng. Khi cất cánh và hạ cánh, hành khách cần thực hiện theo hướng dẫn của tổ bay.

4.4. Có được mang đồ ăn lên máy bay không?

Tùy loại thực phẩm và quy định của hãng hàng không. Một số thực phẩm, chất lỏng hoặc vật phẩm có điều kiện vận chuyển riêng nên cần kiểm tra trước chuyến bay.

4.5. Có được mang sạc dự phòng lên máy bay không?

Có nhưng phải tuân thủ quy định hiện hành về pin lithium và sạc dự phòng. Tại Việt Nam, từ ngày 01/07/2026, Cục Hàng không Việt Nam yêu cầu mỗi hành khách không mang quá 2 sạc dự phòng và phải vận chuyển trong hành lý xách tay.

4.6. Có được hút thuốc lá điện tử trên máy bay không?

Không. IATA khuyến cáo không hút thuốc hoặc vape ở bất kỳ khu vực nào trên máy bay; quy định cụ thể của hãng cần được tuân thủ.

4.7. Có được tự ý đổi ghế trên máy bay không?

Không nên tự ý đổi sang ghế khác. Nếu muốn đổi chỗ, hãy hỏi tổ bay để biết ghế đó có được sử dụng hay không.

Các quy định cụ thể có thể thay đổi theo hãng hàng không, loại tàu bay và hành trình. Trước chuyến bay, hành khách nên kiểm tra thông tin chính thức của hãng, đặc biệt đối với thiết bị điện tử, hành lý, vật phẩm hạn chế và các yêu cầu an toàn.